- Stephen Brook, 2003, Przewodnik National Geographic Praga i Czechy, National Geographic, ISBN 83-89019-50-7.
- ↑ Dane za Český statistický úřad na 30 czerwca 2009 roku: Český statistický úřad (ang.). [dostęp 28 września 2009]., CIA The World Factbook szacuje liczbę mieszkańców Czech w lipcu 2009 roku na ok. 10 211 904: The World Factbook (ang.). [dostęp 28 września 2009]., World Gazetteer szacuje liczbę mieszkańców Czech w 2009 roku na ok. 10 328 267: World Gazetteer (ang.). [dostęp 28 września 2009].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008: IMF: World Economic Outlook Database, April 2009: Report for Selected Countries and Subjects – Czech Republic. [dostęp 28 września 2009].
- ↑ Oprócz tego Republika Czeska obejmuje również trzy niewielkie skrawki Dolnej Austrii – Vitorazsko, Valticko i tzw. trójkąt dyjski, które zostały włączone do Czechosłowacji w 1920
- ↑ (w koronach czeskich)
- ↑ http://www.czech.cz/
- ↑ Wyniki spisu ludności z roku 2001... na stronach Czeskiego Urzędu Statystycznego
- ↑ Ministerstvo Vnitra České republiky: Adresy v České republice
- kino czeskie
- literatura czeska
Skład etniczny ludności Republiki Czeskiej to: Czesi (90,4%) i Morawianie (3,7%), Słowacy (1,9%), Polacy, Niemcy, Ukraińcy, Węgrzy, Romowie.
Przyrost naturalny wynosi: -0,07% (od 2007). Średnia długość życia ulega wydłużeniu i wynosi 76 lat (od 2007).
Większość ludności (59%) deklaruje bezwyznaniowość[6], przynależność do danej denominacji religijnej deklaruje odpowiednio: katolicyzm (ok. 34,28%), protestantyzm (ok. 4,29%) - głównie husyci, prawosławie (0,34%), Świadkowie Jehowy (0,29%), islam (0,2%), bahaizm (0,03%), judaizm (0,02%) i inne. Deklaracje wyznaniowe Czechów nie pokrywają się jednak z praktykami religijnymi. Wg kościelnych statystyk w nabożeństwach regularnie uczestniczy około 5% obywateli. W pozostałych wyznaniach bywa podobnie.
Jedynym krajem Czech, gdzie ludzie wierzący stanowią większość jest Kraj zliński. Największy odsetek ludności wierzącej mają wśród miast Trzyniec i Uherský Brod.
Ciekawostką jest, że najbardziej religijną grupą narodowościową w Czechach są Polacy - przynależność do kościoła lub związku wyznaniowego zadeklarowało 79,1% czeskich Polaków. Aż 18,1% czeskich Polaków stanowią ewangelicy augsburskiego wyznania.
Miasta Czech
| Praga |
| Brno |
| Ostrawa |
| Pilzno |
| miasto | liczba mieszkańców (2009)[7] | kraj | |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 237 893 | miasto wydzielone Praga | |
| 2 | 404 273 | południowomorawski | |
| 3 | 315 901 | morawsko-śląski | |
| 4 | 170 620 | pilzneński | |
| 5 | 105 071 | liberecki | |
| 6 | 102 255 | ołomuniecki | |
| 7 | 98 953 | ustecki | |
| 8 | 96 083 | hradecki | |
| 9 | 95 911 | południowoczeski | |
| 10 | 90 937 | pardbubicki | |
| 11 | 83 537 | morawsko-śląski | |
| 12 | 77 145 | zliński | |
| 13 | 71 226 | środkowoczeski | |
| 14 | 69 512 | ustecki | |
| 15 | 63 783 | morawsko-śląski | |
| 16 | 60 097 | morawsko-śląski | |
| 17 | 59 897 | morawsko-śląski | |
| 18 | 53 816 | karlowarski | |
| 19 | 52 601 | ustecki | |
| 20 | 53 314 | ustecki | |
| 21 | 51 413 | Wysoczyzna | |
| 22 | 50 587 | ustecki |
Gospodarka Czech jest uważana za jedną z najstabilniejszych spośród wszystkich państw postsocjalistcznych. Od chwili podziału Czechosłowacji, w kraju wdrożono szereg reform gospodarczych i strukturalnych, wprowadzono program naprawy finansów państwa oraz przeprowadzono prywatyzację i restrukturyzację przedsiębiorstw państwowych.
W połowie 1999 roku doszło do recesji w gospodarce, która w następnych latach powoli ustępowała ożywieniu gospodarczemu, związanemu głównie ze wzrostem eksportu do Niemiec i innych krajów Unii Europejskiej. W tym okresie znacząco wzrosła również ilość inwestycji krajowych i zagranicznych. Wprowadzone reformy doprowadziły do rozwoju gospodarki, stabilizacji cen oraz spadku bezrobocia. Podobnie jak pozostałe państwa ubiegające się o członkostwo w Unii Europejskiej, Czechy musiały przystosować swoje prawo do jej zaleceń, co dodatkowo ustabilizowało rozwój gospodarczy.
Z PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca 19 475 USD (2005) Republika Czeska osiąga poziom 2/3 PKB w wiodących krajach UE i może równać się z krajami takimi jak Portugalia, Grecja czy Słowenia.
Działania mające na celu dokończenie prywatyzacji sektora bankowego, telekomunikacyjnego i energetycznego ma przynieść dalsze zwiększenie inwestycji zagranicznych, co przy restrukturyzacji dużych przedsiębiorstw i usprawnieniu sektora bankowego może doprowadzić do dalszego wzrostu gospodarczego.
Głównymi ośrodkami przemysłu są: Praga, Brno, Ostrawa, Pilzno i Młoda Bolesław.
Główne produkty
Przemysłowe
- maszynowe
- elektrotechniczne i elektroniczne
- motoryzacyjne
- zbrojeniowe
- materiały budowlane
- szkło
- przemysł chemiczny (m.in. nawozy sztuczne)
- przemysł odzieżowy
- żywnościowe
Produkcja w rolnictwie i hodowli
- pszenica
- żyto
- buraki cukrowe
- ziemniaki
- chmiel
- jęczmień
- tytoń
- kukurydza
- rzepak
- owoce (naprz. winogrono)
- warzywa
Przemysł wydobywczy
- węgiel brunatny i kamienny
- rudy żelaza
- gaz ziemny
- ropa naftowa
- rudy metali kolorowych
- rudy uranu
- rudy srebra
- rudy rtęci
- grafit
Turystyka
Turystyka jest bardzo ważną dziedziną czeskiej gospodarki przynoszącą pokaźne dochody, w 2001 roku, całkowity zysk z turystyki wyniósł 118,13 miliardów Koron czeskich, co stanowiło 5,5% PNB i 9,3% ogólnych dochodów z eksportu. Branża turystyczna daje zatrudnienie dla ponad 110 000 osób – czyli ponad 1% wszystkich mieszkańców Czech.
Czechy są krajem atrakcyjnym turystycznie. Corocznie Republika Czeska jest odwiedzana przez 25-30 milionówpotrzebne źródło osób, większość z tej liczby przejeżdża przez kraj tranzytem. Według oficjalnych danych w 2005 roku Republikę Czeską odwiedziło ponad 6,3 mln turystów, w 2006 ponad 6,5 mln, natomiast w 2008 ok. 6,65 mln[5]. Najwięcej przyjezdnych pochodzi z Niemiec, Austrii, Polski, Słowacji, Węgier, Włoch i Francji. Magnesem przyciągającym miliony zagranicznych turystów jest przede wszystkim Praga, miasto pełne zabytków najwyższej światowej klasy. Praga, jako ośrodek turystyki międzynarodowej, zdystansowała już pobliskie metropolie – Budapeszt i Wiedeń. Wśród pozostałych miast najczęściej odwiedzane przez turystów są: Brno, Ołomuniec, Pilzno, Liberec, Czeskie Budziejowice i Ostrawa. Do dziś międzynarodową renomą cieszą się czeskie uzdrowiska – Karlowe Wary (Karlsbad) i Mariańskie Łaźnie (Marienbad). Wielu turystów odpoczywa w czeskich górach - Karkonoszach na granicy z Polską oraz w graniczących z Niemcami Rudawach (m.in. Czeska Szwajcaria) i w Szumawie.
Ustrój politycznyRepublika Czeska jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest dwuizbowy parlament. Niższa izba parlamentu - Izba Deputowanych (Poslanecká sněmovna) składa się z 200 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. W skład izby wyższej - Senatu (Senát) wchodzi 81 senatorów wybieranych na okres 6 lat. Jedna trzecia senatorów jest wybierana co 2 lata.
Na czele państwa stoi prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej. Prezydent ma prawo powoływać i odwoływać premiera oraz członków rządu, rozwiązać Izbę Deputowanych, powoływać sędziów oraz powoływać członków Czeskiego Banku Narodowego (Česká národní banka).
Organem wykonawczym jest Rząd (Vláda). Nowo powołany rząd musi przedstawić swój program przed Izbą Deputowanych oraz uzyskać wotum zaufania.
Partie polityczne mające reprezentację w parlamencie krajowym lub Parlamencie Europejskim: Czeska Partia Socjaldemokratyczna (Česká strana sociálně demokratická, ČSSD), Europejscy Demokraci (Evropští demokraté, ED), Komunistyczna Partia Czech i Moraw (Komunistická strana Čech a Moravy, KSČM), Unia Chrześcijańskich Demokratów - Czechosłowacka Partia Ludowa ( Křesťanska a demokratická unie - Československá Strana Lidová, KDU-ČSL), Obywatelska Partia Demokratyczna (Občanská demokratická strana, ODS), Unia kandydatów niezależnych (Sdružení nezávislých kandidátů, SNK), Partia Zielonych (Strana Zelenych, SZ), Unia Wolności - Unia Demokratyczna (Unie svobody - Demokratická unie, US-DEU).
Podział administracyjny
Republika Czeska jest podzielona na 13 krajów oraz miasto wydzielone Praga (która jest traktowana jako 14 kraj). Obecny podział administracyjny obowiązuje od 2000 roku. Sądy i niektóre urzędy są jednak nadal zorganizowane na podstawie podziału administracyjnego z 1960 na 7 krajów + Praga, podzielonych dalej na powiaty (okres), nazywanych okręgami terytorialnymi.
| Herb | Kraj | Stolica | Populacja | Powierzchnia (km²) | Gęst. zal. (/km²) | PKB[4] | PKB/os. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Praga (miasto wydzielone) | 1.170.571 | 496 | 2.360 | 637.704 | 547.096 | ||
| środkowoczeski | Praga | 1.144.071 | 11.015 | 104 | 288.888 | 253.912 | |
| południowoczeski | Czeskie Budziejowice | 625.712 | 10.057 | 62 | 150.970 | 251.106 | |
| pilzneński | Pilzno | 549.618 | 7.561 | 73 | 137.911 | 216.639 | |
| karlowarski | Karlovy Vary | 304.588 | 3.315 | 92 | 65.789 | 216.639 | |
| ustecki | Ústí nad Labem | 822.133 | 5.335 | 154 | 188.041 | 229.146 | |
| liberecki | Liberec | 427,563 | 3,163 | 135 | 94.451 | 229.146 | |
| hradecki | Hradec Králové | 547.296 | 4.758 | 115 | 133.767 | 244.549 | |
| pardubicki | Pardubice | 505.285 | 4.519 | 112 | 116.639 | 230.880 | |
| ołomuniecki | Ołomuniec | 635.126 | 5.159 | 123 | 134.376 | 211.467 | |
| morawsko-śląski | Ostrawa | 1.257.554 | 5.535 | 227 | 280.210 | 222.638 | |
| południowomorawski | Brno | 1.123.201 | 7.067 | 159 | 285.855 | 254.684 | |
| zliński | Zlín | 590.706 | 3.964 | 149 | 131.789 | 222.885 | |
| Wysoczyzna | Jihlava | 517.153 | 6.926 | 75 | 121.318 | 234.530 | |
| Czechy | Praga | 10.220.577 | 78.868 | 130 | 2.767.717 | 271.161 | |